Иҙеүкәй берҙән-бер көнө
Яуға батырҙар һайлап,
Фирҙәүесте бергә алып,
Эйәрҙәре алтынлы,
Йүгәндәре көмөшлө,
Икеһе лә бер төҫлө
Буҙ толпарға атланып,
Урал ҡарай юл тотҡан.
Яйыҡ аша сыҡҡан, ти,
Бәләкәй генә Төйәләҫ
Тигән һыуҙың буйында
Баба Төкләҫ ҡәбере
Янын төйәк иткән, ти.
Иҙеүкәйҙең килгәнен
Мораҙым да ишетеп,
Батырҙарын эйәртеп,
Бәхилләшә килгән, ти.

Иҙеүкәйҙең яу башы,
Төрөкмән батыр — ҡор башы,
Бөтә йөгөн бушатып,
Тирмә ҡороп шул ерҙә,
Ат саптырып бейҙәргә,
Быны хәбәр иткән, ти.
Ат менеп, ер һелкетеп,
Төн эсендә бөтә ил,
Инәһен тапҡан бал ҡорттай,
Барыһы килеп еткән, ти.

Мораҙымды саҡырып
Иҙеүкәй алған аулаҡҡа,
Һабрауҙы — уң яҡҡа,
Иҫәнбайҙы — һул яҡҡа,
Ҡыпсаҡ, Табын, Ҡатайҙы,
Тамъян ман Юрматыны —
Барын теҙеп ултыртып,
Эштең барын һорашҡан.
Иҙеүкәйгә Мораҙым,
Береһен дә ҡалдырмай,
Энәһенән ебенә
Барын теҙеп һөйләгән.

Иҙеүкәй:

— Батыр ҙа батыр икән һин,
Урҙаны ташлап, Уралға
Ҡайтып киткән батыр һин!
Тора бейгә дуҫ булып,
Нарыҫ бейҙең торлағын
Төйәк иткән батыр һин!

Биләнсек башы биш тирәккә
Билге төйгән батыр һин!
Тора бейҙең еренә
Еле лә ҡаҡҡан батыр һин!
Бейҙән дуҫың күп булғас,
Биш бейәгә бер ҡолон
Тилеп ятҡан батыр һин!
Тыныс ятҡан Урҙаны —
Уны ла ынйытҡан батыр һин!
Морон төрткән Сатмырҙы
Шомға һалған батыр һин!
Ыласын ҡунмаҫ ҡарағас
Яһап киткән Урҙама
Аяғыңда типкес юҡ,
Йөҙләп тыуын бер ҡыйғыр
Юҡ итерҙәй ҡарыуһыҙ,
Ҡаҙ ҡундырған батыр һин! ¹¹²
Аҡ һөйәге сыныҡҡан,
Күңеле һиңә береккән,
Ҡылысың һөрткән Ынйының,
Олатайҙар һүҙенә
Иҫкә алмай эш итеп,
Эйелгән башын юҡ иткәс,
Ҡылысың һөртөр һылыуҙы
Инде ҡайҙан табырһың?
Таяныс булып Тораға,
Уралдың ҡыу утына
Ут һалдырып көл иткәс,
Утты ҡайҙан утларһың?
Кисеү бирмәҫ Иҙелгә,
Баҫма булып бейҙәргә,
Торанан Иҙел кистергәс,
Һыуына ҡан ҡойҙорғас,
Һыуҙы ҡайҙан эсерһең?

Ыласындай Уралдың
Батырҙарын Торанан
Ҡыу иттергәс, Мораҙым,
Һунарға ат менгәндә,
Ниндәй ҡошто сөйөрһөң?

Мораҙым:

— Урҙанан мине Уралға
Олаҡтырған шом булды;
Тора ханға дуҫ булыу
Алда торған сер булды;
Нарыҫ бейҙең торлағы
Муйыныма уралған
Йыланды табыр ер булды.

Биләнсек башы биш тирәккә
Билге төйҙөм йорт өсөн;
Биш бейәгә бер ҡолон
Мин тиленем һөт өсөн;
Табыныма ил йыйып,
Көрәгәмде тултырып,
Иш һайларға үҙемә
Ханға ҡаршы яу өсөн,
Тора бейҙең еренә
Еле ҡаҡтым ил өсөн.

Тыныс ятҡан Урҙаны
Ынйыттым мин ҡон өсөн;
Ыласын ҡунмаҫ Урҙаға
Яйрап түлен йәйергә
Ҡаҙ ҡундырҙым ил өсөн;
Морон төртөр Сатмырға
Атҡа менеп туҡһаңлап,
Ҡул һуҙмаҫҡа бөтә илгә
Шомом һалдым ил өсөн.

Эйелгән баш Ынйыны,
Башын сабып, юҡ иттем,
Дошманға тип ҡайраған
Ҡылысымды тубарып,
Маяҡ теккән биләнгә
Ҡылыс уҡтатҡан өсөн.
Хан ҡыҙынан айырылһам,
Күҙе йәшле, ғүмергә
Илап йөрөгән, Уралдың
Һылыуын һайлап һөйөрмөн.

Ҡыныға ҡылыс тыҡҡанды
Тора күреп ут һалһа,
Ҡара һыуға* ҡан ҡойһа,
Йөрәген ярып, һөҙгө итеп,
Тондороп битем йыуырмын;
Уралыма ут һалһа,
Ҡаны менән һуғарып,
Йәшел үлән сығарып,
Үртәндән ут утлармын.

Таҙа йөрәк, һылыу йөҙ,
Мораҙым булып танылғас,
Ҡара арғымаҡ урынына
Толпар һайлап ат менгәс,
Иҙелдән һыу эсермен.
Ете ырыуҙың төйәге
Уралымдың дошманы
Тораны ҡыуһам Уралдан,
Яҙығымды йолармын¹¹³.

Был һүҙҙәрен ишеткәс,
Иҙеүкәй барын төшөнгән,
Бөтә халыҡтың алдында
Мораҙымды ҡосаҡлап,
Йөрәгенән һөйләгән:
— Торомтайҙай йылғыр ҡош булмаҫ,
Турғай ҙа тибер, — ҡаҙ алмаҫ¹¹⁴.
Сүлдә лә үҫкән Мораҙым
Тора ла бейҙән хур булмаҫ.
Тәлтермәҫ тигән йүгерек уҡ
Батырға яуҙа иш булмаҫ.
Ак һөйәкле үҫкән бей
Яу батырға куш булмаҫ.
Атанан тыуған ул бала¹¹⁵,
Ул үҫтермәй, атаның
Ҡәҙерен белер ул булмаҫ;
Әсәнән тыуған ҡыҙ бала,
Ҡыҙ үҫтермәй, әсәнең
Ҡәҙерен белер ҡыҙ булмаҫ.

Атанан тыуған ир бала,
Иле лә һөймәй, ир булмаҫ;
Иле лә һөймәҫ ир-батыр
Илһеҙ ҙә йөрөп дан алмаҫ;
Ил тибәргән дан батыр
Донъяла мәңге ҡала алмаҫ.

Бауҙа ла торған талпынып
Аҡ шоңҡарҙай, һының бар;
Илгә лә ҡылдың ҙур яҙыҡ;
Егет тә булып елкенеп,
Атыңа менеп яу сабып,
Атаң да тыуған Уралда
Ғәйрәтең һалып, дан сәсеп
Аҡлай ҙа торған ҡоноң бар.

Иҙеүкәй һүҙен тыңлағас,
Мораҙым ултырып илаған.
Атҡа менеп, яу асып,
Иҙел буйҙарын буйлап,
Дошман бейҙәрҙе турап,
Димде, Симде, Иҙелде,
Бөтә Урал армытын
Таҙартырға бейҙәрҙән,
Алмас ҡылысын үбеп,
Бөтә илдең алдында
Иҙеүкәйгә һүҙ биргән.