Сатмыр хандың илендә
Аҙмы-күпме торған һуң,
Үҙен танытып, дан сәскәс,
Туҡтамышҡа Сатмыр хандың
Дошманлығын белгән һуң,
Туҡтамыштың Уралға
Яһаҡсылары барып,
Ҡан-яу асып, ил талап,
Яһаҡ йыйғанды ишеткәс,
Иҙеүкәй ханға ингән дә
Былай тиеп һүҙ асҡан:
— Ай, Сатмыр хан, Сатмыр хан,
Ата-әсәнән ханлыҡты
Мираҫ итеп алманың:
Юлбаҫар ҙа булғанһың,
Үс алырға йөрөгәнһең,
Сыңғыҙ тоҡомо хандарҙа
Хеҙмәттә лә булғанһың!
Утыҙ йәшкә еткәнсе,
Рәхәт тормош күрмәйсә,
Ханға хеҙмәт иткәндә,
Уң аяҡһыҙ ҡалғанһың.
Утыҙ дүрткә еткәндә,
Күп һынауҙар күргән һуң,
Күп яуҙарҙа булған һуң,
Данлы ҙур хан булғанһың.
Сыңғыҙ хандың тоҡомон
Үҙ илеңдән ҡыуғанһың.
Бына мин дә, тап һиндәй,
Ауырлыҡ ман юл ярҙым,
Атам-әсәм, һөйгәнем,
Ике күҙем ҡараһы
Баламды ла юғалттым!
Барыһынан баһалы —
Даны киткән Уралым
Туҡтамыштан талаттым!
Урманда һаҙаҡ юнғанда,
Атым тотоп менгәндә,
Илем илап ҡалғанда,
Һиңә төбәп юл тоттом.

Һиңә төбәп килгәндә,
Мәкер мән ат менмәнем:
Ҡабардинға яу асып,
Һинең ҡыҙың алайым,
Үҙеңә кейәү булайым,
Тәхетеңә менәйем,
Илеңә хужа булайым
Тигән уйҙа килмәнем!
Атыма менгән сағымда,
Илем илап ҡалғанда,
Йәш туҡтамаҫ күҙенә
Ал урамал* булайым,
Батырҙарын ҡол иткән,
Малын талап ҡыу иткән
Яуыз хандан илемде
Ҡотҡарырға ант иттем.
Уралымда илем бар,
Атҡа менер ирем бар,
Ҡушымтаға шуларға
Көсөң һорар уйым бар.

Иҙеүкәй һүҙен ишеткәс,
Сатмыр хан да шатланған,
Яуға көндө билдәләп,
Бар яранын йыйҙырған.
Шул йыйында Иҙеүкәй
Төш күргәнен һөйләгән:
— Бөгәсә бер төш күрҙем:
Алтын эйәр, аҡбуҙ ат
Ялынан тотоп атландым,
Күктә остом ҡош булып,
Фәрештә мән һөйләшеп,
Түшен түшемә ҡуйып,
Тур тауына* мендем мин.
Ул ни булыр, ярандар?*
Шуны юрап ҡараңдар⁸⁵.

Ярандар:

— Бөгәсә һин төш күрһәң,
Аҡбуҙ атҡа һин менһәң,
Мораҙыңа етерһең;
Фәрештә мән һөйләшһәң,
Туҡтамыш ҡыҙын ҡосорһоң;
Тур тауына һин менһәң,
Туҡтамыш тағын алырһың⁸⁶,
Тиеп төштө юрағас,
Бары бергә шат булған.
Иҙеүкәйгә Сатмыр хан
Туҡтамышҡа ҡарышы
Яу асырға көс биргән.