"Киске Өфө" гәзитендә уҙғарылған түңәрәк ҡорҙа ("Башҡорт йөрәге уяныр, әгәр ҙә ул диненә, ғаиләһенә, зат-араһына ҡайтһа") Бөтөн донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты белгесе Фәнзил Әхмәтшин милләттең һанын арттырыр өсөн үҙенең демографик модулен тәҡдим иткәйне. Бының өсөн ул 12 мең ғаиләне ала. Әгәр һәр ғаиләлә тыуыр балаларҙың һаны мотлаҡ 5-әү булһа, 115 йылдан 12 мең ғаиләнән тыуа башлаған халыҡтың дөйөм һаны 168 миллионға етә, тигән һүҙ. Тимәк, милләттең һанын арттырыу бер ни тормай. Әгәр ҙә халыҡ үҙе ойошоп, үҙенсә йәшәһә, иманлы, аңлы булһа, демография мәсьәләһе үҙенән-үҙе хәл ителә. Ошо фекергә нисек ҡарайһығыҙ?

Ырыҫбикә ЙӘНСУРИНА: Мин был фекер-тәҡдимде шул тиклем ҡыуанып ҡабул иттем һәм был исемлектә беҙҙең дә ғаилә булырға тейеш, тип уйланым. Шәп идея был. Тик ошо күп бала тәрбиәләйәсәк 12 мең ғаиләне тәшкил иткән башҡорт милләтле атай-әсәйҙәр үҙҙәре аң-белеме, аҡылы, милли рухы, иманы, сәләмәтлеге менән камил инсандар булырға тейеш. Унан һуң, был демографик модулде төҙөйәсәк ғаиләләр бала тәрбиәләүҙә дәүләт ярҙамына түгел, үҙ көстәренә ышанырға тейеш. Әгәр эш матди мәсьәләләргә ҡайта башлаһа, был программаның ниәте үҙгәреп китеүе ихтимал һәм ул беҙгә кәрәкле һөҙөмтәне бирмәйәсәк. Был программаның нигеҙендә, ысынлап та, милләтемә лайыҡлы шәхестәр тәрбиәләп ҡалдырам, тигән эскерһеҙ уй менән янған, аяғында ныҡлы баҫҡан энтузиастар торорға тейеш. Ҡоро һандар артынан ҡыуыу беҙҙең файҙаға түгел. Тағы ла шул: милләт көсөн арттырыу өсөн, миңә ҡалһа, иң тәүҙә атай, ир дәрәжәһен күтәрергә кәрәк. Нәҫел көсө атайға ҡарап билдәләнһә, нәҫел ҡотон әсәй һаҡлай. Аҡыллы, рухы менән көслө ҡатын был көсөн лидерлыҡҡа түгел, ә ир абруйын үҫтереүгә, бала тәрбиәләүгә, ғаилә усағының йылыһын һаҡлауға йүнәлтер. Минеңсә, шулай эшләһә, ул милләтенә күберәк файҙа килтерә аласаҡ.

Айҙар СӘЛИХОВ, 4 бала атаһы: Ысынлап та, демографик хәлде үҙәгәртерлек бик ҙур программа был. Мин дә ошо түңәрәк өҫтәлдә булған һөйләшеүҙе уҡығандан һуң, ҡыҙыҡ күреп, олатайым менән өләсәйемдең милләтте арттырыуға ниндәй өлөш индергәнен һанап ҡараным. Улар биш балаға ғүмер биргән һәм ул балаларҙың һәр береһе күп бала үҫтергән, йәғни өләсәйҙең 23 ейән-ейәнсәре, әлегә 20 бүлә-бүләсәре бар (тағы ла 10 ейән-ейәнсәре әле ғаилә ҡормаған). Бына, күрәһегеҙ, бер нисә быуын алмашынып та өлгөрмәгән, ә милләт күпме кешегә артҡан. Шуныһы мөһим: уларҙың һәр береһе кеше һаны ғына булып йөрөмәй, ә мәғариф, мәҙәниәт өлкәләрендә лайыҡлы эшләгән, үҙ эштәрен асып, ауылдаштарына ярҙам иткән, дин тотоп, дин таратып йәшәгән, милләтенә файҙа килтергән кешеләр. Һан түгел, сифат мөһим, тиҙәр. Беҙ ҙә иңебеҙгә милләтте арттырыу бурысын йөкмәгәндә сифат тураһында оноторға тейеш түгелбеҙ. Бының өсөн беҙ алдынғы ҡарашлы, көслө рухлы, һау-сәләмәт, яҡшы белемле, иманлы, отҡор, сос, ҡыйыу, намыҫлы балалар тәрбиәләргә тейешбеҙ. Күп бала табыуы, уларға тәғәйен тәрбиә биреүе ағинәйҙәр мәктәбен үткән, өләсәйҙәрҙән күркәм тәрбиә алған, уларҙың өлгөһөн күреп үҫкән башҡорт ҡатын-ҡыҙҙарына бер ни тормай ул, тик ир-аттар яҡшы атай, йүнсел, хәстәрлекле ғаилә башлығы булһын. Шул ваҡытта был программаны тормошҡа ашыра башлауы бер ни ҙә тормаясаҡ.

Көнһылыу ҠОТЛОБАЕВА, уҡытыусы: Һуңғы йылдарҙа ауылдарҙа аҡса, дәүләт ярҙамы алыр өсөн генә бала тапҡандар ҙа барлыҡҡа килде. Улар араһында бала табып та, уларҙы ҡарамаған эскесе ғаиләләр ҙә етерлек. Ундай ғаиләләге балаларҙың һирәктәре генә уҡыу һәм тәртип буйынса яҡшы һөҙөмтәләр күрһәтә. Шәжәрәләргә иғтибар итһәк, элек һәр башҡорт ғаиләһендә кәмендә 5 бала булған. Улар балаларҙы бер ниндәй дәүләт ярҙамы өмөт итмәй, үҙ ихтыяры менән, милләтте арттырабыҙ, нәҫел ҡалдырабыҙ, тигән изге ниәт, маҡсаттар менән үҫтергән. Тимәк, әгәр беҙ милләтебеҙҙең һанын арттырыр өсөн был программаға мөрәжәғәт итәбеҙ икән, уға бер ниндәй ҙә сәйәсәттең ҡыҫылышы булмаҫҡа тейеш. Үҙ ихтыярыбыҙ, үҙ теләгебеҙ менән башҡарырға тейешбеҙ быны. Шарт берәү генә булыуы мөмкин: ғаилә ҡороусыларҙың икеһе лә башҡорт милләтенән булырға тейеш. Шул саҡта ғына сифат өҫтөнлөк итер, шул саҡта ғына халҡыбыҙҙың киләсәген туплай алған рухлы йәш быуын тәрбиәләй алырбыҙ.

Киске Өфө